TODAY

Subway - Exit - Safe


Review van Wim van der Beek, in Kunstbeeld, november 2008

Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral. Deze legendarische zin uit de Dreigroschenoper van Brecht werd in 2008 wrange werkelijkheid voor kunstenaarsinitiatief Safe. De groeitentoonstelling Subway die in de loop van dit jaar bezit nam van de voormalige atoomschuilkelder onder het gemeentehuis van Dalfsen, werd onbedoeld gebombardeerd tot slotakkoord. Cultuur moet wijken voor het Kapitaal (appartementencomplex en ondergrondse parkeergarage).
Na 14 jaar betekent dat exit voor het ondergrondse Safe. De boodschap is duidelijk: Hoezo Safe? Niets is heilig en niemand is veilig. De door gastcurator André Pielage in 2008 gelanceerde drietrapsraket Subway onderstreepte terloops dat ‘mooi doodgaan’ een op zichzelf staande kunst is. En dat was dan toch weer een pluspunt.
Pielage wilde met zijn expositiecyclus zichtbaar maken dat beeldende kunst zich afspeelt in een parallelle wereld. Hij illustreerde zijn visie onder meer met Company Tickets van de Japanse kunstenaar AYMC (Are You Meaning Company). Het betrof kaartjes met aansporingen om samen dingen te doen. Samen lachen, samen huilen, samen keet schoppen, drinken, liegen, koken, denken, feestvieren, bekvechten. Er is niet veel nodig om de toeschouwer een parallelle wereld binnen te loodsen. Maze de Boer hakte een klein gat in één van de muren van Safe: niet om een voorschot te nemen op de komende sloop maar om de werkelijkheid letterlijk op de kop te zetten.
De Subway-formule functioneerde als groeibriljant. In de tweede editie voegden Pieter Dobbelsteen en Wineke Gartz nieuwe elementen toe aan de werken van AYMC en De Boer. Dobbelsteen nam de chaostheorie onder de loep. Alles draait in zijn werk om fricties en interacties tussen orde en chaos. Gartz anticipeerde op de speciale beleving van binnen- en buitenruimte in een bedompte schuilkelder. In haar projecties zoomt zij onrustig in en uit op straten en gebouwen waar gehaaste mensen als schimmen in- en uitlopen. Alles is vluchtig en kortstondig, niets beklijft langer dan een paar seconden. Evenals Dobbelsteen (met zijn spinnenwebben in de kelderruimte) reageerde ook Gartz op de onderaardse ruimte van Safe.
Subway 3 kreeg het karakter van een elegie: een dichtstuk waarin de aangename herinnering aan hetgeen men vroeger bezat, wordt afgewisseld met de treurigheid om het verlies ervan. Het was alsof Maartje Korstanje en haar Japanse collega Maki Ueda de definitieve sluiting van Safe voelden aankomen. Zij maakten niet alleen het groeiproject compleet, maar droegen ook bij aan een waardig afscheid. Zowel Korstanje als Ueda zijn wars van keiharde statements. Het werk van beiden is eerder esoterisch en naar binnen gericht dan extravert en recalcitrant. Geen barricadekunst dus op de valreep. Terwijl Korstanje kiest voor expressieve, dierlijke en instinctieve aanpak en een ruwe afwerking van de beelden, geeft Ueda de voorkeur aan fluwelen handschoenen. De beesten van Korstanje zijn rauw en contrasteren met het liefdevolle knutselen van Ueda, maar beiden koesteren de betovering . En zo gingen Safe en Subway dus toch nog in schoonheid ten onder.
De groeitentoonstelling Subway was  t/m 19 oktober te zien. Informatie: www.safe-art.nl.

Na 14 jaar is het doek voor het kunstenaarsinitiatief Safe gevallen.