Western Comfort

Een installatie van Paul Donker Duyvis, van 16-12-95 t/m 10-02-96

WESTERN COMFORT van Paul Donker Duyvis is de openingsexpositie van SAFE. De titel verwijst naar de koude oorlog, die het westen denkt gewonnen te hebben.

     

In de ruimte klinkt het geluid van druppelend water. Het zijn waterkranen die de mensen in de schuilkelder moeten ontsmetten zodat zij schoon en gelouterd hun ondergrondse domein binnentreden. Gaandeweg echter krijgt het druppelende geluid iets beklemmends en lijkt de grijze bunker meer een martelkamer dan een veilige schuilplaats. Indirect herinneren de foto's aan Japan, het land waar de eerste atoombom viel.

     

De sombere binnenruimte van de bunker wordt tijdens WESTERN COMFORT verlicht door enkele lampen met de blauwachtige kleur van daglicht. Simpele peertjes aan een draad verspreiden een koel licht: de sfeer van noodverlichting in oorlogstijd. Op de wanden hangen zeven grote foto's van de ogen van een Aziatisch gezicht. De ogen zijn dicht. De ogen kunnen zowel van een mediterende monnik zijn als van een jonge vrouw die uit smart de ogen sluit. Onder de foto's staan zeven ronde bakken met donker water die het blauwe lamplicht weerspiegelen als een volle maan. De gesloten ogen verwijzen naar de ondoordringbare blinde muren en naar de innerlijke wereld van de opgesloten mens. In een hoek staan zinken badkuipen, oud en verweerd, als symbolen van tijdloosheid, van rituele wassing en doop. Kan men nucleaire straling wel afwassen, laat staan onze erfzonden?

Heartbeat / laserbeat
Werk op video

De installatie WESTERN COMFORT refereert aan de oorspronkelijke functie van de ruimte: een plaats tijdens een atoomoorlog en benadrukt de beklemmende situatie van een nog steeds niet ondenkbeeldig scenario.

Elk dorp heeft een diepe waterput.
Onderin woont een heilige vis,
die elke morgen door bewoners
angstvallig wordt begroet.
Zolang hij rondzwemt, waakt hij
over water en over leven.

Oude mannen vertellen
hoe ooit de vissen boven dreven.
Er was oorlog, de putten vergiftigd.

Bij zonsopgang plonzen de vrouwen
voorzichtig hun emmers in de diepte
na verontschuldigingen bij de vis.
Ze zien hun spiegelbeeld.
Iedereen lijkt op zijn eigen gezicht.
Nooit vertelt het water
welk bad hun laatste is.

Paul Donker Duyvis
Dalfsen, 16 december 1995


Onmiddelijk rijst uit een flits die feller is dan duizend zonnen de paddestoelvormige wolk op die boven onze eeuw hangt. De atoombommen die bijna precies halverwege onze eeuw Hiroshima en Nagasaki vernietigden, zijn het symbool van het grootste kwaad dat ooit is aangericht, omdat een atoombom niet alleen doodt en verminkt, maar bovendien de kinderen van de overlevenden, de ongeborenen, treft met de vloek van monsterlijke lichamelijke en geestelijke gebreken.

De paddestoelwolken van Hiroshima en Nagasaki hangen nog steeds boven ons hoofd. Zullen zij een legaat vormen aan de nieuwe eeuw?

Nadine Gordimer, Leiden 8 december 1995


OPENINGSWOORD
door Staatssecretaris Aad Nuis bij de opening van het Kunstenaarsinitiatief Stichting SAFE

Fotografie: Ruud Ploeg, Zwolle


SAFE Home Page | Tentoonstellingen