Refuge


Een project op twee locaties van Menno Bijleveld
van 29 juli t/m 21 augustus 2000

Over Refuge en de kunstenaar

De atoomschuilkelder van Safe en de voormalige synagoge te Dalfsen hebben beiden een geschiedenis die in relatie tot oorlog staat. Terwijl het in onbruik raken van de synagoge een direct gevolg is van WOII is de atoomschuilkelder daarentegen het product van oorlogsvoorbereiding (de koude oorlog). Naast hun directe relatie met oorlog zijn beide lokaties vooral plekken van toevlucht. Zowel de synagoge als de atoomschuilkelder waren gericht op het geven van bescherming en het bieden van hoop op een hiernamaals (in hemel of op aarde).

Beeldend kunstenaar Menno Bijleveld tuned voor het project Refuge in op het thema "toevlucht". De ultieme vorm van toevlucht kan volgens hem gevonden worden in de ruimte van de geest. Deze geestelijke dimensie wordt niet bepaald door concepten en dualiteit maar is vrij, vrij van tijd en ruimte. De natuur van de geest kenmerkt zich volgens het Boeddhisme, een belangrijke inspiratiebron van de kunstenaar, door licht en warmte. Inzicht is de straling van het licht en mededogen de manifestatie van warmte. Door onze aandacht van de buitenwereld naar de binnenwereld te verplaatsen wordt het mogelijk deze geestelijke wereld tot ontwikkeling te brengen. Door zijn werk wil Menno deze dimensie beter leren kennen en voor zichzelf en anderen toegankelijker maken.

Refuge in de Synagoge

Thema van het werk in de synagoge is "inzicht" en de dragers ervan perceptie en bewustzijn. Voor de gelegenheid is de synagoge een decor tegen de achtergrond waarvan monumentale doeken met foto's en teksten (waaronder de pool of perception, world online, out of the blue, dreamlike daydream, mirror of reflection en mind trip) getoond zullen worden.

Om inhoudelijk een indruk van het werk te krijgen volgt hier een beschrijving van het doek 'World Online': De foto toont een monnik zittend op de grond van wat een bunker, gevangenis of meditatiecel zou kunnen zijn. De foto is geïntergreerd in een groot wit doek met daarop de tekst World Online. Doordat alleen het silhouet van zijn hoofd en rug te zien is, is niet duidelijk wat de monnik precies aan het doen is. De titel wekt de suggestie dat de monnik achter een computer zit te internetten en zo zijn contact met de wereld onderhoudt. World Online kan hier ook duiden op een monnik in meditatie die juist vrij is van actitiviteiten als chatten en internetten. "Online" zijn betekent in deze context in contact staan met de wereld van de geest, een wereld voorbij de tijd en ruimte van het internet. Wat de monnik nu werkelijk aan het doen is blijft een vraag. Naast de monumentale doeken zal ook de première van de videofilm 'Videobuddha' in de synagoge te zien zijn. In deze film speelt een Tibetaanse Lama op humoristische wijze met de tijd: real time, video time en Buddha time.

Refuge in Safe

Het werk in Safe gaat onder de noemer "mededogen" vooral over menselijke affectie. In de achterzaal van de bunker zal een multiculturele installatie te zien zijn die bestaat uit twee videoprojecties, een geluids-sculptuur en fotowerken. In deze kakafonie van beeld en geluid figureren Marokkanen, Europeanen, Friezen, Amsterdammers en Tibetanen. Eén van de videoprojecties toont in vogelvluchtperspektief een groep Marokkaanse vrouwen. De kinderspeelplaats in de buurt blijkt een ideale plek voor de vrouwen om elkaar met regelmaat te ontmoeten. De andere videoprojektie (titel: Tibet-Europe 1-1) is een registratie van een vriendschappelijke voetbalwedstrijd tussen een elftal Tibetaanse monniken en een elftal Europeanen. De geluidssculptuur laat horen hoe allochtone Amsterdammers plaatjes aanvragen voor elkaar bij Bep van radio Astrolite. Naast video en geluid laten ook fotowerken situaties zien waarin alledaagse affectie tussen mensen centraal staat. Eén van de werken toont het blauwe kruis dat ook voor de uitnodigingskaart van Refuge is gebruikt: Sinds 1999 bestaat, naast het rode kruis, nu ook het blauwe kruis (blau kreuz, cruz azul of blue cross). Het blauwe kruis is het symbool van een virtuele internationale organisatie die zich het bevorderen van het geluk en welzijn van alle levende wezens tot doel heeft gesteld.


SAFE Home Page | Tentoonstellingen