Fragile - this side up

 

Een fata morgana in SAFE

 

Een ruimte zonder daglicht: een ondergrondse atoombunker.

Boven een peilloze spiegel zweven grote paraplus op verschillende hoogtes.Ze ontkennen hun beschermende functie: de kappen zijn van gaas en hebben de tinten van de hemel: van grauw tot blauw, van bleek tot blue velvet.Elke paraplu wordt van onder af verlicht, wat een buitenaardse sfeer veroorzaakt.Op het plafond een spinneweb van schaduwen.In plaats van een handgreep hangt er onder iedere paraplu een bonk zout.De spiegel (5x6 meter) bestaat uit een laag water boven een zwarte ondergrond.het suggereert een duizelingwkkende diepte, waarin de paraplus gereflecteerd worden.

         

Stroken transparante stof in dezelfde teer blauwe kleuren hangen voor de wanden.Hierop zijn tekens geschilderd.Ze lijken op de aanwijzingen die je op verpakkingen ziet.Alleen blijken ze niet helemaal te kloppen:handen maken gebaren waarvan het doel niet helemaal duidelijk is,een hoofd bevat een schildpad in plaats van hersenen,een blinddoek heeft vleugels,en een duikershelm lijkt verrassend veel op de kop van Bibendum.

         

Bibendum (de michelinman) grijpt vertwijfeld naar zijn mensenhoofd,starend naar zijn michelinhoofd vraagt hij zich af of hij wel denkt.Op zijn sjerp staat: Cogito?Je zou aan zijn bestaan kunnen twijfelen want je kunt dwars door hem heen kijken.Er is in ieder geval een vergissing in het spel, want de zolen van zijn schoenen lijken verdacht veel op het herkenningsteken van Pirelli.

De ijle materialen staan in scherp contrast met het ruwe beton van de bunker.

Marcelle van Bemmel, Rotterdam 28/04/1999

 

Een installatie volgens het boekje

Hoewel er geen geschreven regels bestaan voor het opzetten van eeninstallatie, is "Fragile - This side up" er één volgens het boekje. De inrichting van de ruimte (in dit geval Kunstruimte Safe) loopt als een rode draad door de kunstprojecten van Marcelle van Bemmel. Zij gaat met het verschijnsel om alsof het fenoneem 'environments' nooit is weggeweest uit de beeldende kunst.

"Fragile - This side up" veroorzaakt een volledige metamorfose van de ruimte.Hoewel Van Bemmel refereert aan de specifieke eigenaardigheden en degeschiedenis van de plek (een voormalige atoomschuilkelder), doet zij meerdan reageren op een plaats. Haar installatie is in zekere zin meerpersoonsgebonden dan locatie-specifiek. Toch zijn plaats en persoon nietlos te koppelen.Van Bemmel gaat met haar installatie dieper in op kwetsbaarheid enbescherming. De link met de locatie, die haar bestaansrecht ontleent aanhet feit dat mensen er in tijden van oorlog beschermd worden tegenaanvallen van buitenaf, is dan snel gelegd.

Toch heeft Van Bemmel op zich andere plaatsen op vergelijkbare wijze metdezelfde thematiek beziggehouden. Haar invulling is weliswaar persoonlijk,maar de vormgeving van opvattingen, gedachten en gevoelens is striktgenomen universeel en van alle tijden. De gebruikte beeldmiddelen zijnafgestemd op algemeen geldende en herkenbare aanknopingspunten.Poreuze en transparante paraplu's zijn metafoor voor beschermingsmiddelendie niet voldoen aan de eisen. Een rimpelloos wateroppervlak veroorzaakteen directe confrontatie met degene die zich erin spiegelt. Vleugels die ineen steen gevangen zijn onderstrepen het onvermogen van de mens om zijndroom te volgen: de zwaartekracht blijkt sterker dan het verlangen envermogen om de aarde te ontstijgen. En zo zijn er meer aardse zaken die demens in een verlammende wurggreep houden. Ook kunst biedt geen kantklareoplossingen om daaraan te ontkomen. Kunst signaleert slechts.

In een installatie die bol staat van cryptische omschrijvingen en symbolen(gedeeltelijk ontleend aan oude emblemen), prikt Van Bemmel de illusie vanzekerheden door. Naast reflectie en introspectie wordt haar werk beheerstdoor verwarring. Het eeuwige misverstand duikt in allerlei hoedanigheden,gedaanten en transformaties op. De vergissing is zorgvuldig gesublimeerd inbeeldende kunst die er ondanks alles niet verontrustend uitziet. Hetgeruststellende karakter heeft vooral te maken met de toewijding enperfectie waarmee de beeldbepalende elementen zijn uitgevoerd en in deruimte zijn gezet. Optimale afstemming en liefdevolle materiaalbehandelinggaranderen een kwetsbaar evenwicht.

WIM VAN DER BEEK, Zwolse Courant, 04/06/99


SAFE Home Page | Tentoonstellingen