de eenminuten                                                                                    17 t/m 23 juni 2002

Chapeau: Eenminuten-project tijdens 'Stad als Theater'

Videokunst als een schaal overheerlijke bonbons

Door Wim van der Beek

Twee elftallen van wereldklasse geven zich over aan een potje oogstrelend voetbal; alleen de bal ontbreekt! Een verkiezingsbijeenkomst in een Afrikaans land loopt uit op een kakofonie van kreten: pure emotie zoals alleen in Afrika mogelijk is! Een lethargisch groepje vrouwen zit zich in een kale ruimte te vervelen; ze zoemen als tijdverdrijf! Deze en talloze andere situaties hebben met elkaar gemeen dat ze in een tijdsbestek van precies één minuut op video zijn vastgelegd door kunstenaars die hun bijdrage inzonden voor een wereldwijd woekerend videospektakel.

'De eenminuten' begon als onderdeel van de jaarlijkse Kunstvlaai in de Westergasfabriek in Amsterdam, maar inmiddels is het initiatief van Jos Houweling verzelfstandigd. Dit jaar heeft de directeur van het Sandberg Instituut drie afleveringen van het videospektakel gepland. Na de biënnale in Centraal Museum Utrecht is Zwolle aan de beurt. Daar zal 'de eenminuten' deel uitmaken van het festival 'Stad als Theater'. De ingezonden videokunst wordt tijdens het buitenconcert op een groot scherm geprojecteerd en overdag zijn de bijdragen te zien op monitoren in het Potgieterpark.
Later dit jaar vindt in Paradiso (10 november) de slotmanifestatie plaats. Dan zal de beste eenminutenvideo van 2002 gekozen worden en dat zal nog een zware klus worden, want het initiatief spreidt zich als een olievlek uit over de wereld. Inmiddels loopt het project in meer dan 40 landen en worden de inzendingen via verschillende tv-stations uitgezonden. In China is 'de eenminuten' zelfs een rage.
"In één minuut kan heel wat gebeuren," beseft Jos Houweling als geen ander. "De eenminuten zijn een schaal bonbons. De ene minuut is nog mooier en lekkerder dan de ander. Maar welke is het mooiste?"
Zelf heeft de initiatiefnemer een voorkeur: "Misschien de klassieker van Helmut Dick," oppert hij voorzichtig. "Je ziet een lul plassen in het waterbakje van een koffiezetapparaat. Het is geen mooie lul, wel aandoenlijk. De verhitte urine druppelt op een cactus. We horen plas en stoom. Het past precies in een minuut. Het kan niet korter en hoeft niet langer. Het beeld is opgebouwd uit rechthoeken. Er zit een abstracte kant aan. Het is de kringloop van het leven."

Vorig jaar werden de prijswinnaars ingedeeld in de categorieën bewegende fotografie, korte verhalen, videographics, stand up one minute, de buitencategorie 'anders' en de beste van de wereld. De inzendingen varieerden enorm. Zo waren er wazige beelden te zien van een schimmig groepje mensen aan de oever van een rivier, maar ook biljartmomenten, een hilarische rodeo in een graafmachine, vliegensvlug wisselende transformaties van een gezicht, een slowmotion registratie van een sprong in het water en filmpjes van ontboezemingen in een tent.
De eenminuten zijn als discipline afgeleid van videoclips, animaties op internet, commercials, station calls, vj-samples en artistiek geknutsel. Ze geven een nieuwe dimensie aan het fenomeen videokunst waar (door de kunstelite) de laatste tijd nogal wat kritiek op wordt losgelaten. De eenminuten stimuleren het snelle kijken, begrijpen en associëren. De formule blijkt een ideale experimenteervorm te zijn voor kunstenaars. De korte duur noodzaakt de makers om hun ideeën zo kernachtig mogelijk in beeld en geluid te vangen.
Pim Trooster haalde het bijzondere project naar Zwolle. "Verleden jaar heb ik het buitenconcert met plezier bijgewoond. Een gemiste kans vond ik de niet benutte visuele mogelijkheden die de aanwezige infrastructuur bood. De videobeelden die tijdens de diverse concerten werden vertoond op twee grote schermen waren van magere kwaliteit," constateert hij. "De eenminuten is een open project waar elke kunstenaar aan kan deelnemen. Op deze manier breng je een grote groep kunstenaars direct in contact met theatermakers en muzikanten. Het publiek dat voor het concert of andere optredens komt, kan kennismaken met hedendaagse uitingen van beeldend kunstenaars, zonder een galerie of museum binnen te stappen."
Project: 'de eenminuten' is onderdeel van 'Stad als Theater', 17 tm 23 juni in Zwolle. De ingezonden filmjes worden na het festival in Safe Dalfsen als zomerprogramma gepresenteerd gedurende de eerste drie weken van augustus. Daarna worden ze overgedragen aan het Sandberg Instituut die de banden zal toevoegen aan de bestaande collectie.