Briljant / Optiek

Een gecombineerde installatie van Willem Speekenbrink en De Realisten
van 27 maart t/m 1 mei 1999

In Briljant / Optiek reageren de Haagse kunstenaar Willem Speekenbrink en de Realisten (Carel Lanters en Jan Wierda) met installaties op de identiteit van en de filosofie achter de atoomschuilkelder die zich onder het gemeentehuis van Dalfsen bevindt en die sinds ruim drie jaren onder de naam Safe dienst doet als tentoonstellingsruimte.

De installatie 'Briljant' is een kunstmatige tuin die uit een aantal elementen bestaat.Een betonnen hekje 'ommuurt' de tuin. Het hekje is zo laag en zo laag en dusdanig geplaatst dat je er gemakkelijk overheen kunt stappen of zelfs omheen kunt lopen. Het hekje markeert de ruimte eerder dan dat het deze afsluit.

In de tuin staat een aluminium boom gevangen in zijn kunstmatige horizon van neon buizen.De wijdse blik teruggebracht tot de omkadering van een vierkant vlak, een horizon die alleen nog bestaansrecht heeft binnen zijn eigen gesloten vorm. Paradoxaal genoeg vindt deze horizon zijn weerslag in de hele ruimte.

Willem Speekenbrink creëert in Safe een sfeer van enerzijds het desolate verwoeste landschap van na de bom en anderzijds de hoop die een kale tuin in het winterseizoen oproept. Hij maakt een tuin waar deze in feite het hardste nodig is en waar deze tegelijkertijd nooit kan bestaan.De contradictie die hierin besloten ligt is kenmerkend voor zijn oeuvre. Het gaat hem om de kracht van de bewering, die helder moet zijn, en liefst in het bezit van een of meer dubbele bodems.

In vrijwel al zijn kunst richt hij zich op de vraag naar de relatie tussen een beeld en zijn omgeving. Hij vraagt zich af waar de grens tussen die twee ligt. Ook nu stelt hij dit thema duidelijk aan de orde. Op ondubbelzinnige wijze laat hij zien, dat het beeld en zijn omgeving naar zijn idee onlosmakelijk verbonden zijn. Het neon-werk markeert een grens, maar overbrugt die tegelijkertijd. Door de geleidelijke verspreiding van licht in de omgeving, gaan beeld en ruimte zelfs letterlijk in elkaar over.

Willem Speekenbrink exposeerde eerder in onder andere de Watertoren in Vlissingen, de Bergkerk in Deventer, Museum het Oud Hospitaal in Aalst ( België), Het Torentje in Almelo en het Gemeente Museum in Den Haag.

De Realisten presenteren in de projectieruimte van Safe een installatie onder de titel "Optiek". Sinds eind 1997 presenteren zij zich met fotografische installaties, waarbij stereofotografie essentieel is. De Realisten proberen op de geboden plaats een geheim, een mysterie te onthullen of toe te voegen."Optiek" betreft het gezichtspunt van waaruit de filosofie die geleid heeft tot het bouwen van deze bunker (gereedgekomen in 1986!) wordt beschouwd.De bunker manifesteert zich als een volkomen naar binnen gericht bouwwerk, Communicatie met de buitenwereld is alleen mogelijk via een alleen in noodgevallen te activeren telefoonverbinding met Den Haag (waar een noodoproep vervolgens onder de pet wordt gehouden). Radiocontact is niet meer mogelijk.

"Optiek" reageert op dit gegeven met een Wheatstone-opstelling(stereofotografische opstelling met zeer grote foto's en een spiegelconstructie) waarbij een blik op een bos aan de bezoeker wordt getoond. Deze blik wordt via een spiegel vertaald in een driedimensionale beeld zodat een indringende waarneming ontstaat. In het bos passeert een nauwelijks zichtbare, mysterieuze gebeurtenis.

Bos en gebeurtenis zijn metaforen voor het leven en haar essentie welke volgens de Realisten zijn verdwenen zodra men de bunker als schuilplaats gebruikt.Bij een echte noodsituatie gaan de Realisten liever in het bos wandelen om met behulp van een geweldig flitslicht het laatste mysterie te zoeken.


SAFE Home Page | Tentoonstellingen